Mar 13

Tłumaczenia kart charakterystyk – przydatne materiały

MSDSZamieszczone tu materiały stanowią uzupełnienie mojej prezentacji na Konferencji Tłumaczy z dnia 13 marca 2015 r. i w dużej części stanowią przywołanie materiałów zamieszczanych na blogu już wcześniej. Dla zainteresowanych dostępna jest też prezentacja w formacie PowerPoint z pełnym tekstem wykładu.


  • Serwis Eur-lex: akty prawne Unii Europejskiej. W pisać słowa kluczowe w polu wyszukiwania lub wpisać rok i numer szukanego dokumentu (np. 1907/2006).
  • Agencja ECHA: poradniki dotyczące sporządzania dokumentów związanych z kartami charakterystyk i przykładowe dokumenty. Część dostępna tylko po angielsku, część również w innych językach, również po polsku.
  • Baza terminologii ECHA: ponad tysiąc trzysta terminów z legislacji dotyczących chemikaliów, z definicjami i źródłami. Możliwość pobrania całości lub wybranych działów i języków.
  • Baza terminologii IATE: Interactive Terminology for Europe, terminologia Unii Europejskiej z całego zakresu dziedzin, również związanych z REACH i CLP.
  • Linguee: serwis oferujący wyszukiwanie w korpusach wielojęzycznych. Dzięki dużej bazie dopasowanych dokumentów świetne miejsce wyjścia do wyszukiwania terminologii/tłumaczeń dokumentów unijnych – ale zawsze należy sprawdzać, skąd pochodzi znalezione tłumaczenie.
  • Glosariusz akronimów: opracowany i utrzymywany przeze mnie glosariusz akronimów spotykanych w kartach charakterystyk. Korzystanie na własną odpowiedzialność.
  • Zestawienie zwrotów H i P: w artykule dostępne łącza do zestawienia wszystkich zwrotów w oryginalnej postaci dla wszystkich oficjalnych języków UE oraz rozbudowane zestawienie dla pary angielski-polski.
  • Zestawienie zwrotów R i S: formalnie nieaktualne, w tłumaczeniach będą występować jeszcze przez wiele lat.
  • Zestawienie nazw ONZ substancji niebezpiecznych z ustaw ADR/ADN/RID, z roku 2015: arkusz pobrany w listopadzie 2015 r. ze stron Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju, Departament Transportu Drogowego. Korzystanie na własną odpowiedzialność.

Tutaj dostępna jest prezentacja na temat tłumaczeń chemicznych, którą przedstawiłem na konferencji.

Mar 10

Crash course in regular expressions

regexI was invited to write a guest post on regular expressions in FrameMaker at Adobe blog platform. While it is written with FrameMaker in mind, I think the text can help anyone grasp basics of regex for any applications, including translation tools like memoQ or Trados Studio.

Nov 15

memoQ auto-translatables for numbers

new_memoQmemoQ is an excellent CAT/TEnT tool which offers plenty of advanced productivity features out of the box, but with little tinkering can be made even more useful. One of the advanced memoQ features is Auto-translatables: using regular expressions you can define how certain source text should be modified in target language. The rules can be quite advanced, e.g. for date format conversion from English “Monday, January 3rd, 2106” to Polish “Poniedziałek, 3 stycznia 2016 r.”. One of the most frequent uses for auto-translatables is the conversion of numeric strings according to target language rules. It used to be the most basic auto-translatable application – it’s not needed so much now, since memoQ offers automatic, out-of-box number format conversion: if your source segment contains numbers formatted according to source language rules,  just press Ctrl and from the displayed list select value formatted according to target language rules. The thing is, source format not always follows the rules (defined in Microsoft libraries used by memoQ).

Read the rest of this entry »

Nov 07

Importing Studio TM and TB into memoQ

new_memoQmemoQ is great tool with many interoperability features, including easy SDLXLIFF file import/export, ability to import Studio packages and generating Studio return packages. And while packages are imported with translation memories and term bases, strangely the ability to import stand-alone Studio TMs (SDLTM) and TBs (SDLTB) is nowhere to be found in the UI. And this can be a seroius problem if a client sends you SDLXLIFF and SDLTM files instead of proper package (happens often enough). And while there is a solution to this problem, I’m offering a relatively simple alternative.

Read the rest of this entry »

Oct 27

Angielsko-polski glosariusz zwrotów H i P

MSDSJak dobrze wie (albo powinien wiedzieć) każdy, kto ma styczność z tłumaczeniem kart charakterystyki (Safety Data Sheets, SDS), mogą one zawierać zwroty określające zagrożenia (Hazard, H-phrases) i zwroty określające środki ostrożności (Precautions, P-phrases). Treść tych zwrotów została opublikowana w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 (CLP). Dokument ten był wielokrotnie korygowany kolejnymi rozporządzeniami, które modyfikowały również treść zwrotów H i P. W czerwcu tego roku został opublikowany tekst ujednolicony rozporządzenia, dostępny w serwisie Eur-Lex. Ponieważ w tekście dokumentu zamieszczone są zwroty H i P we wszystkich językach Unii, prosta obróbka umożliwiła mi stworzenie zestawienia wszystkich zwrotów we wszystkich językach w formie pozwalającej na łatwe zaimportowanie ich do bazy terminologii dowolnego programu CAT.

Read the rest of this entry »

Oct 23

Amended H and P phrases

MSDSLast December I’ve created and published here a spreadsheet with H and P phrases plus S and R statements from CLP regulations.  Time goes by and the EU regulations get updated. On July 1st a unified text of EC Regulation 1272/2008 (CLP) was published, which includes all amendments introduced by regulations: 790/2009/EC, 286/2011/EU, 618/2012/EU, 487/2013/EU, 517/2013/EU, 758/2013/EU, 944/2013/EU 605/2014/EU, 1297/2014/EU and Corrigendums OJ L 016 and OJ L 138. I have created a new spreadsheet with H and P phrases, but without R and S statements fom CHIP regulation, since they are not valid anymore as of June 1st, 2015.

The document is available as Excel file or tab-delimited text file (CSV).

* * *

Dislclaimer: While I have prepared the file with due diligence by extracting text from regulation published by Eur-Lex service, if you are using the file, you are responsible for validation of it’s contents.

Jul 19

Zmiany w kartach charakterystyki (MSDS)

MSDSWiększość substancji chemicznych i mieszanin wprowadzanych do obrotu na terenie Unii Europejskiej musi oferować kartę charakterystyki – (Material) Safety Data Sheet – MSDS. Tłumaczenie tych dokumentów wykonuje się z użyciem ściśle regulowanego języka, czerpanego wprost z rozporządzeń unijnych opisujących treść karty charakterystyki.

Młyny unijne mielą wolno, ale nieustannie. W maju tego roku zostało opublikowane rozporządzenie 2015/830, formalnie zmieniające rozporządzenie 1907/2006, w praktyce 453/2010, czyli dokument zawierający opis karty charakterystyki.
Zmian w samej karcie nie ma wiele, ale jest kilka istotnych, np. w sekcji 1 i 8 oraz w punkcie 7.2. Z istotniejszych zmian “luzem”:

  • Chemical name: “nazwa chemiczna” -> “nazwa rodzajowa”,
  • Personal protection: “środki kontroli indywidualnej” -> “środki ochrony indywidualnej”
  • Carcinogenicity: “rakotwórczość” -> “działanie rakotwórcze”
  • Repeated exposure: “narażenie powtarzane” -> “narażenie wielokrotne”.

IMO tłumaczenie jest generalnie trochę lepsze, ale znowu niespójne wewnętrznie. O ile OEL to “wartość narażenia zawodowego”, to WEL “najwyższe dopuszczalne stężenie w środowisku pracy”

Pełny tekst w wersji dwujęzycznej dostępny w serwisie Eur-Lex.

May 23

memoQ 2015 project filtering

new_memoQOn Friday, May 22nd, during the memoQfest conference in Budapest, Kilgray officially released memoQ 2015. One of its new features is redesigned Dashboard view – the screen you see when you start the application. And although it looks better than in previous versions, initially I was disappointed with the new filtering feature. But after playing with it a bit, I’m sold: it’s much better than before (with one exception).

Read the rest of this entry »

May 18

memoQ 2015 preview

new_memoQTomorrow I’m leaving for Budapest to attend memoQfest conference, where new memoQ2015 will be officially presented. I was lucky enough to receive beta version for testing. I’ve been using it for a bit over a week and I’m ready to share my impressions. In short: solid, steady improvement, but no revolution. And that’s a good thing.

Read the rest of this entry »

Mar 15

Segmentation rules for text with references

SegmentationIf you happen to translate text with numbered references, you’ve probably encountered problem with incorrect segmentation when the reference number is placed just after end of sentence period, like this:

This is an example sentence.² With a second sentence added.

In most cases the above sentences will be imported to CAT tools as a single segment, which will require manual splitting to achieve correct leverage in TM. Fortunately there is a simple solution for this problem.

Read the rest of this entry »

Older posts «