{"id":743,"date":"2014-05-18T18:35:39","date_gmt":"2014-05-18T17:35:39","guid":{"rendered":"http:\/\/wasaty.pl\/blog\/?p=743"},"modified":"2014-05-18T18:35:39","modified_gmt":"2014-05-18T17:35:39","slug":"gdzie-znalezc-terminologie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/2014\/05\/18\/gdzie-znalezc-terminologie\/","title":{"rendered":"Gdzie znale\u017a\u0107 terminologi\u0119"},"content":{"rendered":"<div style=\"float: right; margin-left: 10px;\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/share\" class=\"twitter-share-button\" data-via=\"Wasaty\" data-count=\"vertical\" data-url=\"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/2014\/05\/18\/gdzie-znalezc-terminologie\/\">Tweet<\/a><\/div>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-full wp-image-746\" alt=\"dictionary\" src=\"http:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/dictionary.png\" width=\"80\" height=\"80\" \/>Wywo\u0142ano mnie do tablicy pytaj\u0105c listownie o dwu- lub wieloj\u0119zyczne glosariusze dost\u0119pne w Internecie, najlepiej w formacie XLS lub CSV. To bardzo ciekawe pytanie, poniewa\u017c dotyczy jednego z najwa\u017cniejszych aspekt\u00f3w pracy t\u0142umacza \u2013 terminologii. Sk\u0105d \u201ebra\u0107\u201d terminologi\u0119 do t\u0142umacze\u0144, zw\u0142aszcza dotycz\u0105cych specjalistycznych dziedzin?<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie pierwszym \u017ar\u00f3d\u0142em terminologii s\u0105 publikowane przez r\u00f3\u017cne wydawnictwa s\u0142owniki. Maj\u0105 t\u0119 zalet\u0119, \u017ce kto\u015b si\u0119 pod nimi podpisuje, zazwyczaj maj\u0105 te\u017c redaktor\u00f3w, recenzent\u00f3w i przechodz\u0105 ca\u0142y proces weryfikacji. Z drugiej strony procedury te sprawiaj\u0105, \u017ce wydanie s\u0142ownika jest kosztowne, a wi\u0119c raczej trudno b\u0119dzie znale\u017a\u0107 s\u0142ownik z bardzo w\u0105skiej dziedziny (cho\u0107 zdarzaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tki, np. <a href=\"http:\/\/ptkryst.org.pl\/ptk_files\/ptk_files\/stk.pdf\">S\u0142ownik termin\u00f3w krystalograficznych<\/a>, obecnie dost\u0119pny bezp\u0142atnie online, przed laty do kupienia w formacie Worda). G\u0142\u00f3wn\u0105 wad\u0105 drukowanych s\u0142ownik\u00f3w jest fakt, \u017ce szybko si\u0119 starzej\u0105, papier ma d\u0142ugi czas dost\u0119pu i \u2013 mimo wszystko \u2013 te\u017c mog\u0105 zawiera\u0107 b\u0142\u0119dy.<\/p>\n<p>Drugim dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 s\u0142owniki online publikowane przez organizacje godne zaufania. Przyk\u0142ady:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"http:\/\/www.electropedia.org\/\">Terminologia elektrotechniczna<\/a>: bardzo obszerna baza terminologii zarz\u0105dzana przez IEC (International Electrotechnical Comission). \u0179r\u00f3d\u0142o w zasadzie normatywne.<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/eurovoc.europa.eu\/\">Terminologia Unii Europejskiej<\/a> (po raz pierwszy): baza zarz\u0105dzana przez Biuro Publikacji Unii Europejskiej.<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/iate.europa.eu\/SearchByQueryLoad.do\">Terminologia Unii Europejskiej<\/a> (po raz drugi): baza zarz\u0105dzana przez O\u015brodek T\u0142umacze\u0144 Komisji Europejskiej. (Na ile mog\u0119 stwierdzi\u0107, zawarto\u015b\u0107 powy\u017cszych baz si\u0119 pokrywa).<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.isi-web.org\/glossary\/\">Glosariusz termin\u00f3w statystycznych<\/a>: zarz\u0105dzany przez International Statistical Institute. Doskona\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142o terminologii matematycznej z naciskiem na statystyk\u0119 w ka\u017cdej postaci.<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/echa.cdt.europa.eu\/\">Terminologia chemiczna<\/a>: baza zarz\u0105dzana przez O\u015brodek T\u0142umacze\u0144 KE z ramienia ECHA (Europejskiej Agencji Chemikali\u00f3w).<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.edqm.eu\/StandardTerms\/\">Standardowa terminologia farmaceutyczna<\/a>: baza normatywna w zakresie produkt\u00f3w leczniczych (dost\u0119p p\u0142atny), publikacja European Directorate for the Quality of Medicines &amp; HealthCare.<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.microsoft.com\/Language\/en-US\/Search.aspx\">Terminologia Microsoftu<\/a>: nazwa m\u00f3wi sama za siebie. Oficjalny s\u0142ownik mo\u017cna pobra\u0107 w formacie TBX, ale strona internetowa oferuje wi\u0119cej trafie\u0144 ze string\u00f3w r\u00f3\u017cnych wersji oprogramowania.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Podkre\u015blam, \u017ce s\u0105 to bazy przyk\u0142adowe, wi\u0119cej mo\u017cna znale\u017a\u0107 np. w grupie t\u0142umaczy na Facebooku. Wad\u0105 wszystkich powy\u017cszych jest konieczno\u015b\u0107 korzystania z przegl\u0105darki internetowej, przynajmniej formalnie. Tylko baza ECHA oferuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 pobrania terminologii w formacie Excel lub CSV. Ponadto nie wiemy, jak cz\u0119sto s\u0105 aktualizowane. Np. baza ECHA zawiera sporo t\u0142umacze\u0144 nieaktualnych (co wynika z tego, \u017ce osoby t\u0142umacz\u0105ce rozporz\u0105dzenia unijne cz\u0119sto nie trzymaj\u0105 si\u0119 istniej\u0105cej terminologii, tylko stosuj\u0105 w\u0142asn\u0105). Z drugiej strony, przy odrobinie wysi\u0142ku chyba ka\u017cd\u0105 z nich mo\u017cna pobra\u0107 na dysk i przerobi\u0107 na baz\u0119 terminologii ulubionego programu CAT (zazwyczaj wystarczy wget, prosty skrypt i troch\u0119 sprawno\u015bci w obs\u0142udze funkcji Znajd\u017a i zamie\u0144). Mo\u017cna te\u017c oszcz\u0119dzi\u0107 sobie pracy i skorzysta\u0107 ze zunifikowanego wyszukiwania \u2013 ale o tym za chwil\u0119.<\/p>\n<p>W przypadku tematyki obejmowanej przez dyrektywy i rozporz\u0105dzenia unijne niezwykle cennym \u017ar\u00f3d\u0142em jest oczywi\u015bcie serwis <a href=\"http:\/\/eur-lex.europa.eu\/\">EurLex<\/a>. Zapisanie na dysku dwuj\u0119zycznych wersji dokument\u00f3w umo\u017cliwia \u0142atwe stworzenie z nich korpus\u00f3w lub referencyjnych pami\u0119ci t\u0142umacze\u0144, b\u0105d\u017a wykorzystanie ich do ekstrakcji terminologii.<\/p>\n<p>Co jednak robi\u0107, gdy interesuj\u0105cej nas terminologii nie ma w \u017cadnym z powy\u017cszych (lub podobnych) \u017ar\u00f3de\u0142? Mo\u017cna skorzysta\u0107 ze zbiorowej m\u0105dro\u015bci innych t\u0142umaczy, zwracaj\u0105c si\u0119 do nich bezpo\u015brednio, np. dzi\u0119ki portalowi <a href=\"http:\/\/www.proz.com\/about\/overview\/terminology\/\">Proz.com<\/a>, lub przegl\u0105daj\u0105c owoce ich pracy w formie pami\u0119ci t\u0142umacze\u0144 (serwisy <a href=\"http:\/\/mymemory.net\">http:\/\/MyMemory.net<\/a> i <a href=\"http:\/\/www.tausdata.org\">http:\/\/www.TAUSdata.org<\/a>) albo korpus\u00f3w dwuj\u0119zycznych (<a href=\"http:\/\/www.linguee.pl\/\">http:\/\/www.linguee.pl\/<\/a>).<\/p>\n<p>Serwisy z pami\u0119ciami t\u0142umacze\u0144 stanowi\u0105 interesuj\u0105c\u0105 opcj\u0119: MyMemory jest otwarty dla ka\u017cdego, mo\u017cna korzysta\u0107 z niego nawet wprost z poziomu program\u00f3w do t\u0142umaczenia: dost\u0119pne s\u0105 wtyczki dla memoQ i Trados Studio i paru innych CAT\u00f3w, co mo\u017ce nawet stanowi\u0107 namiastk\u0119 wsp\u00f3\u0142dzielonej pami\u0119ci serwerowej dla ma\u0142ej grupy t\u0142umaczy. Niestety ta otwarto\u015b\u0107 jest te\u017c wad\u0105 serwisu \u2013 z moich do\u015bwiadcze\u0144 wynika, \u017ce jako\u015b\u0107 dost\u0119pnych tam t\u0142umacze\u0144 jest bardzo nier\u00f3wna. Opr\u00f3cz t\u0142umacze\u0144 dobrych i bardzo dobrych s\u0105 te\u017c fatalne, dlatego zaleca\u0142bym daleko id\u0105c\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 i weryfikacj\u0119 terminologii pochodz\u0105cej z tego \u017ar\u00f3d\u0142a. Nieco pewniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em jest serwis TAUS, poniewa\u017c zamieszczone tam pami\u0119ci t\u0142umacze\u0144 zamieszczone s\u0105 przez firmy (w wi\u0119kszo\u015bci du\u017ce), wi\u0119c jako\u015b\u0107 jest nieco lepsza. Z drugiej strony prowadzi to do nieco mniejszej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci tematycznej dost\u0119pnych pami\u0119ci (nadreprezentowana jest tematyka informatyczna).<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142em, kt\u00f3re zas\u0142uguje na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 jest serwis <strong><a href=\"http:\/\/linguee.pl\">Linguee.pl<\/a><\/strong>. Jest to po\u0142\u0105czenie s\u0142ownika z korpusem wieloj\u0119zycznym (dost\u0119pnych par j\u0119zykowych jest naprawd\u0119 du\u017co). Z serwisu korzystam chyba od jesieni ubieg\u0142ego roku i sta\u0142 si\u0119 dla mnie bezcennym narz\u0119dziem do wyszukiwania terminologii, a wr\u0119cz pierwsz\u0105 instancj\u0105 w przypadku szukania t\u0142umaczenia nieznanego terminu. Wpisanie szukanej frazy w okno wyszukiwania powoduje wy\u015bwietlenie t\u0142umacze\u0144 s\u0142ownikowych \u2013 je\u015bli dost\u0119pne (jeszcze nie trafi\u0142em) \u2013 oraz trafie\u0144 z korpus\u00f3w zawieraj\u0105cych wyszukiwan\u0105 fraz\u0119. Wy\u015bwietlany jest ca\u0142y segment \u017ar\u00f3d\u0142owy i dopasowany segment z t\u0142umaczeniem, co zapewnia informacje kontekstowe o terminie i cz\u0119sto pozwala si\u0119 zorientowa\u0107 odno\u015bnie do og\u00f3lnej jako\u015bci t\u0142umaczenia. Serwis dysponuje naprawd\u0119 imponuj\u0105cym korpusem z bardzo r\u00f3\u017cnorodnych dziedzin i rzadko si\u0119 zdarza, by nie zawiera\u0142 cho\u0107 jednego segmentu z interesuj\u0105cym mnie terminem. Niestety tak du\u017cy korpus oznacza, \u017ce dopasowanie tekst\u00f3w (zaczerpni\u0119tych np. ze stron internetowych r\u00f3\u017cnych firm) zosta\u0142o wykonane automatycznie i nie zawsze jest poprawne. Czasami trafiaj\u0105 si\u0119 te\u017c kiepskie t\u0142umaczenia. W takich sytuacjach mo\u017cemy oznaczy\u0107 segment jako b\u0142\u0119dny. W ka\u017cdym segmencie \u017ar\u00f3d\u0142owym i docelowym z trafieniem wy\u015bwietlane s\u0105 te\u017c \u0142\u0105cza do tekst\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych, najcz\u0119\u015bciej w formacie PDF, dzi\u0119ki czemu na pierwszy rzut oka wida\u0107, sk\u0105d pochodzi dany tekst i mo\u017cliwe jest wy\u015bwietlenie ca\u0142ego dokumentu \u017ar\u00f3d\u0142owego i\/lub docelowego, co bywa przydatne np. w sytuacji, gdy segmenty zosta\u0142y nieprawid\u0142owo dopasowane. Po otwarciu ca\u0142o\u015bci tekst\u00f3w zazwyczaj nie trudno zidentyfikowa\u0107 w\u0142a\u015bciwy segment docelowy z interesuj\u0105cym nas terminem. Zdecydowanie polecam wszystkim t\u0142umaczom.<\/p>\n<p>Na koniec jeszcze jedna wskaz\u00f3wka: program <a href=\"http:\/\/kilgray.com\"><b>memoQ<\/b><\/a> oferuje funkcj\u0119 <strong>Web search<\/strong> (Szukaj w Internecie), kt\u00f3ra umo\u017cliwia wyszukiwanie termin\u00f3w lub fraz w wielu \u017ar\u00f3d\u0142ach internetowych r\u00f3wnocze\u015bnie. Wystarczy zaznaczy\u0107 interesuj\u0105cy nas tekst i wcisn\u0105\u0107 kombinacj\u0119 klawiszow\u0105 (domy\u015blnie <b>Ctrl-F3<\/b>), a program memoQ wy\u015bwietli okno przegl\u0105darki z kartami wszystkich zdefiniowanych \u017ar\u00f3de\u0142, przesy\u0142aj\u0105c do nich od razu zapytanie o zaznaczony tekst. Dzi\u0119ki temu mo\u017cemy b\u0142yskawicznie wyszukiwa\u0107 terminologi\u0119 nie trac\u0105c czasu na wielokrotne wpisywanie tego samego terminu w kolejne okienka wyszukiwarek. memoQ domy\u015blnie zawiera spor\u0105 kolekcj\u0119 \u201esilnik\u00f3w\u201d i \u017ar\u00f3de\u0142 wyszukiwania, w wielu wypadkach wystarczy uzupe\u0142ni\u0107 je o j\u0119zyk docelowy.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0<a href=\"http:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/webSearch.png\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-745\" alt=\"webSearch\" src=\"http:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/webSearch-300x224.png\" width=\"300\" height=\"224\" srcset=\"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/webSearch-300x224.png 300w, https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/webSearch-1024x765.png 1024w, https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/webSearch.png 1049w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Je\u015bli kto\u015b jest zainteresowany moimi ustawieniami wyszukiwania, plik mo\u017cna pobra\u0107 <a href=\"http:\/\/wasaty.pl\/Stuff\/Web%20search%20settings%20-%20EN-PL.mqres\">st\u0105d<\/a>. Przy okazji &#8211; wywo\u0142anie zmapowa\u0142em sobie na <strong>Ctrl-;<\/strong> &#8211; bli\u017cej <strong>Ctrl-K<\/strong>, a funkcja podobna.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie, pomijaj\u0105c korzystanie ze \u017ar\u00f3de\u0142 normatywnych, ostatnim etapem i tak b\u0119dzie weryfikacja poprawno\u015bci znalezionego t\u0142umaczenia \u2013 ale tutaj ju\u017c przewa\u017cnie wystarczy stary dobry wujek Gugiel z wyszukiwaniem jednoj\u0119zycznym w j\u0119zyku docelowym.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wywo\u0142ano mnie do tablicy pytaj\u0105c listownie o dwu- lub wieloj\u0119zyczne glosariusze dost\u0119pne w Internecie, najlepiej w formacie XLS lub CSV. To bardzo ciekawe pytanie, poniewa\u017c dotyczy jednego z najwa\u017cniejszych aspekt\u00f3w pracy t\u0142umacza \u2013 terminologii. Sk\u0105d \u201ebra\u0107\u201d terminologi\u0119 do t\u0142umacze\u0144, zw\u0142aszcza dotycz\u0105cych specjalistycznych dziedzin?<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3,6],"tags":[20,24,27,40],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/743"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=743"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":747,"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/743\/revisions\/747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wasaty.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}